30 ივნ 2009

ცირცა

ავტორი: კობა ჭუმბურიძე | გამოქვეყნებულია კატეგორიაში: პორტრეტი, Portrait
ცირცა

ძველი კოლხეთი, აიეტ მეფის სამყარო, არა მხოლოდ ჩვენთვისაა მომნუსხველი იდუმალებით მოსილი, არამედ თვით იმდროინდელ ბერძენთათვისაც კი ასეთი ჩანს.

ამ სამყაროს ნამდვილი მშვენებაა აიეტის და ცირცა, იმ დროისათვის განსაკუთრებული ცოდნის გამო ბერძენთა მიერ ქალღმერთად შერაცხული.

მაგალითად, ერთი გადმოცემით იგი თურმე ღმერთების სამოსისთვის გაუხუნარ(!) ქსოვილს ქსოვდა.

სხვა გადმოცემის თანახმად კი იტალიას სახელი აქ გადმოსახლებული სიკულების (სიცილიელთა) მეფის, ოდისევსისა და ცირცას შვილიშვილის, იტალოსის სახელის მიხედვით ეწოდა.

მის მიერ ოდისევსის მთელი გუნდის ღორებად ქცევის ამბავიც გემახსოვრებათ.

სწავლულთა აზრით ცირცე არის მცდარი წარმოთქმა სახელისა კირკე, რაც ბერძნულად შევარდენს ნიშნავს და აგრეთვე წრეს, მრგვალს. ასევე არის მისი დაკავშირების მცდელობა სვანურ სიტყვასთან – ლიკირკე (გაგორება).

იქნებ უფრო ბუნებრივია მისი ახსნა იმ ენაშივე ვეძიოთ, რომელზეც მისი ნათლია მეტყველებდა. ცირა მეგრულად მცირეს, პატარას ნიშნავს. შეადარე მეგრულსავე სახელს – ცოტნე (ცოტა, პატარა).

ცხადია მაინტერესებდა როგორი შეიძლებოდა ყოფილიყო ეს ქალბატონი და წარმოსახვაში დიდხანს ვძერწავდი მის იერს.

ერთ მშვენიერ დღეს კი სრულიად შემთხვევით მოხვდა ჩემს ხელთ ქალბატონ ნინო კვარაცხელიას ფოტო, რომელიც პრაქტიკულად დაემთხვა წარმოსახვაში არსებულ ცირცას.

მეც ავდექი და ტილოზე გადავიტანე, თან მოვრთე-მოვკაზმე დაახლოებით იმ ხანის სამკაულებით.

აი, რა გამოვიდა.

კობა ჭუმბურიძე

pixelstats trackingpixel

ტეგები: , , ,

11 გამოხმაურება to “ცირცა”

  1. levani ამბობს:

    kargia

  2. ninuci ამბობს:

    mshvenieria

  3. ლაშა ამბობს:

    მეგრ. ცირა = ქალწული
    ცოტნესა და ცოტას შორის არავითარი კავშირი არაა, მაგრამ ცირრცესა და ცირას შორის შესაძლებელია რაიმე კავშირი იყოს.

  4. admin ამბობს:

    გმადლობთ ლაშა,

    ამ საკითხის ჩხრეკისას ვისარგებლე პროფესორ ზურაბ ჭუმბურიძის ნაშრომით – “რა გქვია შენ”, საიდანაც მომაქვს ქვემოთმოყვანილი ორი განმარტება:
    1. ცოტნე (ქართული) ” უმცროსი “, ” პატარა “. შეადარეთ ‘ცოტა’ (ნ. მარის ეტიმოლოგიით):
    2. – ცირა (ქართული) მეგრულად ნიშნავს ” ქალიშვილს ” (შეადარეთ აგრეთვე გურული ციცა, ცა). საეკლესიო კალენდარი, როგორც ჩანს, მის მნიშვნელობას უკავშირებს ” მცირეს ” და ამიტომ უფარდებს მას ამავე მნიშვნელობის ლათინურ სახელს პავლა.

    პირადად მე კი, სამწუხაროდ, მეგრული არ ვიცი, რომ საკუთარ ცოდნას დავყრდნობოდი. სამაგიეროდ ძალიან მიყვარს სამეგრელო და ამის დასტურია ჩემი ძის სახელი ცოტნე, აგრეთვე ამ პორტრეტის შესაქმნელად გაწეული შრომა.

  5. n.s.t.chin ამბობს:

    ხელმარჯვეც ყოფილხარ:))

  6. ია ამბობს:

    ცირა ძალიან მშვიდია?
    მეგრულია ნეტავი სიმღერა “ცირა, ცირა” ? უფრო სწორედ “ციიირა, ციიირა” ?. . .
    ერთხელ მოვისმინე და ებრაული ჰანგები დავლანდე, რატომღაც.

  7. ელდორადო ამბობს:

    მშვენივრად გამოგივიდათ კარგი ისტორიააქვს

  8. ელდორადო ამბობს:

    მართლაც საინტერესოა.

  9. გულნარა ამბობს:

    მშვენიერი გამოვიდა,ისეთი ნახატია ,ჯერ სურათი მეგონა,ოქლო ხელები ქავს და გენიოსი თავი მაგ მხრებზე.გაკოცე.

  10. მამუკა ამბობს:

    კობა დიდებულია ნამდვილად!მე პირადად შთაბეჭდილება მაქ,რომ ძალიან ცუდად ვიცნობთ საქართველოს ქრისტიანობამდელ ისტორიას…ისე საინტერესო სურათი გამოგივიდა თავისი ჩაცმულობით.სამკაულებითა და ვარცხნილობით :) ძალიან ლამაზია :)

  11. ნინო ამბობს:

    მშვენიერია,ისტორიაც და სურათიც…და საიტი ძალიან მომწონს.

დატოვე კომენტარი